انسان معاصر در جهانی زندگی میکند که از یک سو سرشار از امکانات و دستاوردهای علمی است و از سوی دیگر گرفتار بحران معنا، عدالت و اخلاق. زندگی هدفدار در عصر کنونی تنها با زیست جهادی معنای واقعی مییابد.
هر جهاد حقیقی بر چهار ستون استوار است: تلاش و کوشش خستگیناپذیر و بهکارگیری همه ظرفیتهای فکری، روحی و مادی در راه حق، حرکت در جهت هدفی متعالی و خیر عمومی برای تعالی انسان و جامعه، مقابله آگاهانه و هوشمندانه با جبهه باطل و نظام سلطه که همواره در برابر حق و عدالت صفآرایی میکند و پیروی از نقشهراه و فرماندهی ولیّ فقیه بهعنوان اسلامشناس عادل و مدیر مدبّر امت.
بدینسان، زندگی جهادی نه یک حالت موقت، بلکه سبک زیستن مؤمن در دنیای پرشتاب و معادلات پیچیده امروزی است؛ حیاتی هدفمند، مجاهدانه و معناگرا که در آن بندگی خدا با پیشرفت انسان و آبادانی زمین پیوند میخورد.
زندگی جهادی و غیرجهادی
زندگی جهادی سبک زیست انسان مؤمن در میدان مسئولیت و حرکت تمدنی است؛ سبکی که در آن ایمان و عمل، عقل و عشق، تلاش و توکل در یک مسیر واحد قرار میگیرند.
در برابر آن، زندگی غیرجهادی، زندگی روزمره، منفعل و خودمحور است؛ زیستی که انسان را به حاشیه میبرد و از نقشآفرینی او در سرنوشت خویش و جامعه جلوگیری میکند.
زندگی جهادی در دنیای معاصر:
دانشمندی که علم خود را در خدمت پیشرفت و استقلال کشور بهکار میگیرد، نه در خدمت نظام سلطه، پزشکی که درمان را عبادت میداند و با روح ایثار، در سختترین شرایط کنار مردم میماند، استادی که کلاس را سنگر تربیت انسانهای مؤمن و کارآمد میسازد، کارآفرینی که تولید را عبادت میداند، نه وسیله انباشت ثروت شخصی، رزمندهای که در میدان دفاع از حق و امنیت جامعه با اخلاص و شجاعت فداکاری میکند و امنیت و آرامش برای مردم فراهم میسازد، مبلغ یا هنرمندی که منبر و هنر خود را در مسیر جهاد، تبیین و مقاومت فرهنگی بهکار میگیرد.
مادری که با زیست عفیفانه و تربیت اولاد صالح و استحکام خانواده در مقابل فروپاشی خانوادهها پایداری میکند.
بانوان مقاومی که در میدان اجتماعی، سیاسی و رسانهای حضور فعال دارند.
زنان دانشمندی که در عرصه فناوریهای نوین و فرانو میدرخشند.
دخترانی که در مقابله با جنگ نرم دشمن، قدرت نرم تولید میکنند.
ثمره چنین زندگی، رشد همهجانبه انسان و جامعه است. در سطح فردی، زندگی جهادی موجب شکوفایی استعدادها، معنا یافتن رنجها، افزایش بصیرت، تقویت اراده و آرامش درونی میشود. در سطح اجتماعی، زمینهساز پیشرفت علمی، عدالت اقتصادی، انسجام فرهنگی و اقتدار ملی است.
در مقابل، زندگی غیرجهادی انسان را به مصرفکنندهای بیافق تبدیل میکند که نه مأموریتی میبیند و نه رسالتی احساس میکند. حتی رفاه مادی نیز به اضطراب و پوچی میانجامد.
زندگی جهادی انسان را در مدار «قرب الهی» و «خدمت به خلق» قرار میدهد و او را موجودی پویا، امیدوار، مؤثر و تمدنساز میسازد.
زندگی جهادی و مقابله با طاغوت
زندگی جهادی ریشه در توحید دارد و بر مبنای ایمان و اعتماد به قدرت خداوند و مرزبندی با جبهه طاغوت شکل میگیرد؛ زیرا تا انسان از بندگی طاغوتهای زمان آزاد نشود، به بندگی خالص خدا نمیرسد.
خداوند میفرماید:
«فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَىٰ» (بقره ۲۵۶)
در جهان معاصر، طاغوت تنها در چهره فرعونها و نمرودها تجلی نمیکند، بلکه در هیئت تمدن مادی غرب، رسانههای گمراهکننده، نظام سرمایهداری و استعمار فرهنگی حضور دارد؛ همان شبکهای که درصدد ربودن ایمان، هویت و اراده ملتهاست.
زندگی جهادی زیستی بیدار و آگاه است که با نقشهها، توطئهها و برنامههای دشمنان بشریت مقابله میکند و در برابر موج سکولار، الحادی و استکباری جهانی، سنگر ایمان و عدالت را پاسداری مینماید.
در این منطق، جهاد هم مبارزه امنیتی و نظامی است و هم مبارزهای فکری، فرهنگی، اخلاقی و تمدنی؛ مجاهد کسی است که با سلاح علم، اخلاق، خلاقیت و اخلاص در میدان دفاع از حق میجنگد و حیات طیبه را در دنیا و آخرت رقم میزند.
چالشها و رسالتها
زندگی جهادی در دنیای امروز با فرصتهای بزرگ و چالشهای پیچیدهای روبهروست. جهان معاصر صحنه نبردی نرم و چندلایه میان جبهه حق و جبهه طاغوت است؛ نبردی که ابزار آن از شمشیر به رسانه، اندیشه، سبک زندگی، علم، فناوری و اقتصاد منتقل شده است.
چالشها و رسالت انسان جهادی عبارتاند از:
چالش معرفتی و فکری: مقابله با شبهات و تحریفها، تولید معرفت اصیل و تبیین حقیقت بر اساس قرآن، عقل و ولایت.
چالش فرهنگی و اخلاقی: احیای فرهنگ حجاب و عفاف، کار، ایثار، خانواده و معنویت و مقاومت در برابر نفوذ فرهنگی دشمن.
چالش اقتصادی و اجتماعی: ترویج اقتصاد مقاومتی، عدالت اقتصادی و خدمت به مردم با روحیه انفاق و قناعت.
چالش سیاسی و تمدنی: حفظ وحدت امت، دفاع از جبهه مقاومت و تبعیت از ولایت فقیه در مسیر تحقق تمدن نوین اسلامی.
چالش روانی و معنوی: حفظ آرامش درونی و حضور قلب در برابر سرعت، رقابت و فشارهای دنیای مدرن.
رسالت انسان جهادی ارتقای زندگی از سطح بقا به سطح رسالت و خدمت به خلق است؛ او باید در تمام عرصهها حضور فعال داشته و تمدنساز باشد.
افق آینده زندگی جهادی
زندگی جهادی راهبردی تمدنی برای بازسازی معنوی و اخلاقی انسان معاصر است. در پرتو آن، انسان نه در پی رفاه صرف، بلکه در جستوجوی معنا، حقیقت و مسئولیت است؛ خود را سرباز خدا و حاضر در میدان میداند.
جامعهای که بر چنین بینشی بنا شود، جامعهای توحیدی، زنده، مقاوم و عدالتمحور خواهد بود؛ جامعهای که علم را با ایمان، پیشرفت را با تقوا و قدرت را با اخلاق در هم میآمیزد.
افق آینده زندگی جهادی، تحقق تمدن نوین اسلامی است؛ تمدنی که در آن انسان آزاد از سلطه طاغوت و اسارت دنیا، در مسیر بندگی و خدمت به خلق خدا حرکت میکند. جهاد، نه صرفاً درگیری، بلکه پویایی مستمر برای تحقق خیر و عدالت جهانی است.
زندگی جهادی چراغی است که مسیر تاریک امروز بشر را روشن میسازد و انسان را از روزمرگی و بیهدفی نجات میدهد. آینده بشر در گرو بازگشت به همین روح جهاد است؛ روحی که از عاشورا آغاز شد، در انقلاب اسلامی شکوفا گردید و در گام دوم انقلاب، پرچمدار حرکت به سوی تمدن جهانی اسلام است.
بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی
«میل به جهاد و اعتقاد به جهاد، یک ثروت فرهنگی است.» ۱۳۹۵/۱۰/۱۳
«جهاد یعنی خسته نشدن؛ یعنی با فکر درست و منطق درست راهی را انتخاب کردن، ایمان به آن راه پیدا کردن و آن را با همه سختیها و موانع دنبال کردن.» ۱۳۹۵/۱۰/۱۳
«از فرصت استفاده کنیم، خودمان را برای زندگی واقعی که «اِنَّ الدّارَ الآخِرَةَ لَهِیَ الحَیَوان» است، آماده کنیم. در این فاصله بعضیها مجاهدت میکنند و این مجاهدت آنها را به مقامات عالی میرساند؛ نهفقط آخرت خودشان را درست میکنند، بلکه دنیای دیگران را نیز میسازند.» ۱۳۹۵/۰۴/۰۵
«جهاد عبارت است از آن تلاشی که در مقابل یک دشمن است… هر تلاشی جهاد نیست. مجاهدت با نفس، مجاهدت در مقابل شیطان، جهاد در میدان نظامی، مواجهه با یک معارض است. امروز ما در زمینه علم نیاز داریم که چنین تلاشی در کشور انجام دهیم؛ باید موانع را برداریم.» ۱۳۸۹/۰۶/۱۴
«وَمَنْ جَاهَدَ فَإِنَّمَا يُجَاهِدُ لِنَفْسِهِ إِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ عَنِ الْعَالَمِينَ» (سوره عنکبوت، آیه ۶)
۸/ ۸/ ۱۴۰۴
عباس کعبی
زندگی جهادی – زندگی هدفدار
ماهنامه مرکز
